Gökçeada Fiziki ve Sosyal Yapısı

Gökçeada aslında klasik Ege şeridinin coğrafi yapısına sahip diyebiliriz. Oldukça engebeli bir arazi üzerine kurulu olan ada da yüksek tepeler ve derin vadiler bulmak oldukça mümkün. 

Ada 289 km2 lik bir alana sahiptir. Bu nedenle kendinizi bir adadan çok bir anakarada hissedebilirsiniz. Öyle ki birisi baraj gölü olan 5 tane göl mevcut adada. Yerleşim alanları ise genelde sahil kıyılarından çok iç bölgelerde bulunmaktadır. 

Gökçeada, volkanik kütlelerden oluşmuştur. Adanın % 77 i dağlıktır. Hali ile engebeli olarak kabul edilen kesimi de % 12 yi bulmaktadır. Geriye kalan sadece % 11 lik alan ise düz veya ova olarak kabul edilebilecek şekildedir. 

Doruk Tepe adanın en yüksek noktasıdır ve denizden 673 metre yüksekliğe sahiptir. Adanın toplam kıyı şeridi uzunluğu 95km yi bulmaktadır. 

Ada dikdörtgen bir yapıyı andırıyor. Kuzey - güney uzunluğu 13km yi bulurken, doğu – batı uzunluğu ise 30 km yi bulmaktadır. 

Gökçeada’nın Kuzu Limanı’na Çanakkale Limanından ulaşmak istediğinizde denizde 53 km yol kat etmeniz gerekiyor. Ada Gelibolu’da bulunan Kabatepe’ye ise 27 km uzaklıkta. Hemen yanında bulunan komşusu Bozcaada ile arasında 37 km bulunuyor. 

Gökçeada, Ege denizinde bulunan Yunanistan’a ait olan Semadirek 26km ve Limni ’ye de 29,5 km uzaklıktadır.  

Adaya Akdeniz iklimi hâkimdir. Etkin rüzgârlar lodos ve poyrazdır. Yılın çok büyük bölümü rüzgârlıdır. Kış aylarında 7 derece ortalama sıcaklığa sahip olan adada yaz aylarında ise 25 derece ortalama sıcaklık bulunmaktadır. 

Kar ve don olayları kış aylarında ender de olsa görülebilmek tektedir. Yaz aylarında ise ortalama bir insan da terleme pek görülmez. Yıllık ortalama 950 ila 1050 mm arasında yağış miktarı ölçülmektedir. 

Ormanlık, makilik ve zeytin ağaçları adanın bitki örtüsünü oluşturmaktadır. Adanın her tarafında yetişebilen zeytin ağaçlarının kapladığı alan 7 bin dönümü bulmaktadır. Adada toplam 30 bin dönüm tarım arazisi bulunmaktadır. 

Ada geven adı verilen ve adanın önemli ölçüde erozyon dengesini oluşturan dikenli çalıları ile kaplı olduğunu söyleyebiliriz. Gözden kaçmayan bir diğer nokta ise adada çokça 300 – 400 yıllık çınarlara rastlamak mümkün. 

Gökçeada’da genelde su sorunu yaşanmaz. Kendine yetecek kadar tatlı su kaynağına sahip olan ada tatlı su kaynağı bakımından Egede birinci dünya da ise önde gelen dördüncü adadır. 

Sulama amaçlı kullanılan Şahinkaya, Şirinköy, Eşelek ve Uğurlu gölleri ile içme ve kullanma suyun temin edildiği Zeytinli Baraj gölü yeraltı kaynaklarından ve derelerden beslenirler. 

Akarsular yazın kurumaktadırlar. Ayrıca adanın doğu kesiminde denizden taşan suların oluşturduğu ve adanın % 1 ni oluşturan Tuz gölü mevcuttur. 

Adada kalitesi iyi olmayan linyit yatakları bulunur. Ayrıca adanın iç kesimlerinde de demir cevheri bulunur. Adanın Nerimata mevkiinde ve Kuzu limanında bulunan 1874 yılında Alman firması tarafından işletilen linyit ocaklarına ait iki galeri hala görülebilir haldedir. 

Adayı saran 95 km lik sahil şeridinde hala bakir olan birçok kumsal bulmak mümkündür. Net bir şekilde dünyanın en temiz sahilleri denilebilir. 

Aydıncık, Gizli Liman, Yuvalı, Kokina, Lazkoyu, Kuzulimanı, Sualtı Milli Parkında içinde bulunduğu Yıldızköy, Mavikoy, Marmaros adanın en önemli plajlarıdır. Güney sahillerindeki kum ipek gibidir. Ancak kuzey sahilleri çakıllıdır. Adanın 30 km uzun kesitinde 27 km si denize girmeye elverişlidir. 

Ada ilçe merkezi ve 9 tane köyden oluşmuştur. Kaleköy, Tepeköy, Uğurlu, Eski Bademli, Yeni Bademli, Eşelek, Zeytinliköy, Şirinköy ve Dereköy Gökçeada’nın köyleridir.  

Adada son nüfus sayımına göre yaşayan 8600 kişiden 7100 ü merkezde yaşamaktadır. Geriye kalan 1500 kişi ise köylerde barınmaktadır. 

Adada Türkler ve Rumlar beraber yaşamaktadır. Kaleköy, Tepeköy, Eski Bademli, Zeytinliköy ve Dereköy Rum Köyleridir. İbadet yerleri farklı amaçlar için kullanılmaz. Adada herkesin geleneklerini rahatla yaşatabildiğini görülmektedir. 

Adada 25 yataklı bir Devlet Hastanesi bulunmaktadır. Üroloji, Genel Cerrahi, Dâhiliye, Diş, Laboratuvar, Röntgen, Anestezi, Ameliyathane ve Acil Poliklinik alanlarında hizmet verilmektedir. 

Hastane haricinde Aile hekimlerinden oluşan bir de Sağlık Ocağı bulunmaktadır. Adada hava ambulansı da bulunmaktadır. 

Adada dört tane ilköğretim okulu vardır. Bunlar şehir merkezinde, Uğurlu, Yeni Bademli ve Zeytinliköy de bulunmaktadır. Zeytinli köydeki okul Rum okuludur. Bir ortaokul ve 3 tane de lise bulunmaktadır. 

Adada İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi’ne ait bir uygulama ve araştırma bölümü vardır. Çanakkale 18 Mart Üniversitesine bağlı Meslek Yüksekokulu ise Halkla İlişkiler, Dış Ticaret, İşletme ve Turizm gibi bölümler mevcuttur. 

Gökçeada Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu ise Balıkçılık Teknolojileri ve Gastronomi bölümü ile 4 yıllık eğitim ve öğretim hizmeti vermektedir.